Co dalej
- Traktuj wyniki jako przedział, nie cel co do kilograma. Punktem odniesienia dla zdrowia jest zakres prawidłowego BMI, a nie pojedynczy wzór.
- Masa ciała to nie wszystko. Sprawdź obwód talii w kalkulatorze WHtR i % tkanki tłuszczowej: dwie osoby o tej samej wadze mogą mieć zupełnie inny skład ciała.
- Jeśli chcesz schudnąć lub przytyć, zmieniaj masę ciała stopniowo, o około 0,5–1 kg na tydzień, i omów plan z lekarzem lub dietetykiem.
Skąd się wzięły wzory na idealną wagę
Wzory na „idealną wagę” nie powstały po to, by wyznaczać cel odchudzania. Wzór Devine’a z 1974 roku podano przy dawkowaniu gentamycyny, antybiotyku, którego dawkę liczy się od masy ciała. Pai i Paloucek (2000) opisali, że opierał się on na wcześniejszej, empirycznej regule. Robinson i Miller w 1983 roku przeliczyli podobne zależności na podstawie tabel wzrostu i wagi z towarzystw ubezpieczeniowych, a wzór Hamwiego z 1964 roku pochodzi z zaleceń dietetycznych dla osób z cukrzycą.
Dlatego wszystkie wzory wyglądają podobnie i dają zbliżone wyniki: korzystały z podobnych danych. Do dziś używa się ich głównie w farmakologii i żywieniu klinicznym, np. do dawkowania leków lub oceny zapotrzebowania na białko, a nie jako normy zdrowej wagi.
Dlaczego nie ma jednej idealnej wagi
Ryzyko zdrowotne zmienia się stopniowo wraz z masą ciała i zależy od wielu czynników: ilości mięśni, rozkładu tłuszczu, wieku, aktywności i chorób. Dlatego WHO podaje dla dorosłych przedział prawidłowego BMI (18,5–24,9), a nie jedną liczbę. Dla osoby o wzroście 170 cm to rozpiętość prawie 19 kg.
Zamiast dążyć do konkretnej liczby z wzoru, sprawdź, czy mieścisz się w zakresie prawidłowego BMI w kalkulatorze BMI, i oceń obwód talii w kalkulatorze WHtR. Wynik nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka.
Jak liczymy
Wszystkie cztery wzory mają tę samą budowę: masa bazowa dla wzrostu 5 stóp (152,4 cm) plus stały przyrost na każdy cal (2,54 cm) powyżej. Różnią się tylko liczbami. Obok pokazujemy zakres wagi, przy którym BMI mieści się w przedziale 18,5–24,9 uznawanym przez WHO za prawidłowy.
mężczyźni: 48 kg + 2,7 kg na cal · kobiety: 45,5 kg + 2,2 kg na calmężczyźni: 50 kg + 2,3 kg na cal · kobiety: 45,5 kg + 2,3 kg na calmężczyźni: 52 kg + 1,9 kg na cal · kobiety: 49 kg + 1,7 kg na calmężczyźni: 56,2 kg + 1,41 kg na cal · kobiety: 53,1 kg + 1,36 kg na calcale = (wzrost (cm) − 152,4) / 2,54, np. 170 cm to 6,93 calaod 18,5 × wzrost (m)² do 24,9 × wzrost (m)²Przykład dla mężczyzny o wzroście 180 cm (10,87 cala powyżej 5 stóp): Hamwi 77,3 kg, Devine 75,0 kg, Robinson 72,6 kg, Miller 71,5 kg, a zakres prawidłowego BMI to 59,9–80,7 kg. Poniżej 152,4 cm odejmujemy przyrost za każdy cal brakujący do 5 stóp. Robinson i współautorzy wykazali, że tak można postąpić z ich wzorem; dla pozostałych nie zostało to sprawdzone, dlatego przy wzroście poniżej 152,4 cm oznaczamy wyniki jako bardzo przybliżone. Wzór Hamwiego zakłada średnią budowę ciała; w oryginale podano go w funtach (106 funtów + 6 funtów na cal u mężczyzn, 100 + 5 u kobiet), my używamy często stosowanej wersji w kilogramach. Kalkulator nie jest przeznaczony dla dzieci i kobiet w ciąży.
Źródła
- Pai MP, Paloucek FP. The origin of the “ideal” body weight equations. Ann Pharmacother. 2000;34(9):1066–1069. doi:10.1345/aph.19381
- Shah B, Sucher K, Hollenbeck CB. Comparison of ideal body weight equations and published height-weight tables with body mass index tables for healthy adults in the United States. Nutr Clin Pract. 2006;21(3):312–319. doi:10.1177/0115426506021003312
- Hamwi GJ. Therapy: changing dietary concepts. W: Danowski TS, red. Diabetes mellitus: diagnosis and treatment. T. 1. Nowy Jork: American Diabetes Association; 1964:73–78.
- McCarron MM, Devine BJ. Clinical pharmacy: case studies. Case number 25: gentamicin therapy. Drug Intell Clin Pharm. 1974;8(11):650–655. doi:10.1177/106002807400801104
- Robinson JD, Lupkiewicz SM, Palenik L, Lopez LM, Ariet M. Determination of ideal body weight for drug dosage calculations. Am J Hosp Pharm. 1983;40(6):1016–1019. doi:10.1093/ajhp/40.6.1016
- Miller DR, Carlson JD, Lloyd BJ, Day BJ. Determining ideal body weight (and mass). Am J Hosp Pharm. 1983;40(10):1622–1625. doi:10.1093/ajhp/40.10.1622a
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. WHO Technical Report Series 894. Genewa: WHO; 2000. iris.who.int
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć idealną wagę?
Najprościej wzorem Devine’a: u mężczyzn 50 kg, a u kobiet 45,5 kg plus 2,3 kg na każdy cal (2,54 cm) wzrostu powyżej 152,4 cm. Przykład: kobieta o wzroście 165 cm ma 4,96 cala powyżej 5 stóp, więc 45,5 + 2,3 × 4,96 = 56,9 kg. Inne wzory dadzą nieco inny wynik, dlatego lepiej patrzeć na przedział.
Który wzór na idealną wagę jest najlepszy?
Żaden nie jest „najlepszy” dla wszystkich. Wzory powstały głównie po to, by dawkować leki, i wyprowadzono je z dawnych tabel wzrostu i wagi. W porównaniu Shah i współautorów (2006) wzór Robinsona najlepiej zgadzał się z BMI 22 u mężczyzn, a u kobiet żaden wzór nie był z nim zgodny. Autorzy uznali, że w praktyce wygodniej korzystać z zakresów BMI.
Czy idealna waga to to samo co prawidłowe BMI?
Nie. Wzory podają jedną liczbę dla danego wzrostu i płci, a prawidłowe BMI według WHO to przedział: od 18,5 do 24,9. Dla wzrostu 170 cm to 53,5–72,0 kg. Wyniki wzorów zwykle mieszczą się w tym przedziale, ale nie oznaczają, że tylko jedna waga jest zdrowa.
Dlaczego wzory nie uwzględniają mięśni i wieku?
Bo biorą pod uwagę tylko płeć i wzrost. Nie wiedzą nic o budowie ciała, ilości mięśni, wieku ani o tym, gdzie odkłada się tłuszcz. Osoba umięśniona może zdrowo ważyć więcej, niż podają wzory. Dlatego wynik warto uzupełnić o obwód talii i % tkanki tłuszczowej.
Czy kalkulator działa przy wzroście poniżej 152 cm?
Tak, ale z zastrzeżeniem. Wzory zaczynają się od 152,4 cm (5 stóp), więc poniżej odejmujemy przyrost za każdy brakujący cal. Robinson i współautorzy potwierdzili to tylko dla swojego wzoru, dlatego przy takim wzroście traktuj wyniki jako bardzo przybliżone. Kalkulator przyjmuje wzrost od 150 do 200 cm.