Co dalej
- Zmierz talię i biodra jeszcze raz tą samą taśmą, rano, przed posiłkiem. Jak to zrobić krok po kroku, opisujemy w poradniku Jak zmierzyć obwód talii i bioder.
- Sprawdź też WHtR, czyli stosunek talii do wzrostu. Pokazuje, czy talia jest duża w stosunku do wzrostu, czego sam WHR nie mówi.
- Pełniejszą ocenę da kalkulator ryzyka tłuszczu trzewnego: łączy WHR z obwodem talii i WHtR. Przy wyniku na progu lub powyżej zmierz ciśnienie i zrób glukozę na czczo oraz lipidogram.
Jak zmierzyć obwód bioder
Stań prosto, stopy razem, ciężar ciała rozłożony na obie nogi. Owiń taśmę centymetrową wokół najszerszego miejsca pośladków, poziomo, równolegle do podłogi. Taśma ma przylegać, ale nie wciskać się w skórę. Mierz na bieliźnie lub bez ubrania i odczytaj wynik z dokładnością do 0,5 cm. Talię zmierz tą samą taśmą, na spokojnym wydechu.
Szczegółowy opis miejsc pomiaru znajdziesz w poradniku Jak zmierzyć obwód talii i bioder. Najczęstszy błąd to taśma przekrzywiona z tyłu: mierz przed lustrem albo poproś kogoś o pomoc.
WHR a WHtR
WHR i WHtR biorą pod uwagę obwód talii, ale porównują go z czymś innym. WHR dzieli talię przez biodra, więc mówi o proporcji sylwetki: czy tłuszcz odkłada się raczej na brzuchu, czy na biodrach. WHtR dzieli talię przez wzrost, więc mówi, czy talia jest duża w stosunku do rozmiaru ciała.
Ta różnica ma znaczenie przy większej masie ciała. Gdy rosną jednocześnie talia i biodra, WHR może pozostać poniżej progu, choć talia jest już duża. WHtR tego nie przeoczy. WHR ma też osobne progi dla kobiet i mężczyzn, a WHtR jeden próg 0,5 dla wszystkich dorosłych. Policz oba: kalkulator WHtR zajmie kilka sekund, a kalkulator ryzyka tłuszczu trzewnego zestawi WHR, WHtR i obwód talii na jednej stronie. Wynik nie zastępuje porady lekarza.
Jak liczymy
WHR (waist-to-hip ratio, wskaźnik talia-biodro) to obwód talii podzielony przez obwód bioder, oba w tych samych jednostkach. Wynik porównujemy z progami z raportu ekspertów WHO (2008, wydanego w 2011 r.). Według tabeli A1 tego raportu WHR co najmniej 0,90 u mężczyzn i co najmniej 0,85 u kobiet oznacza znacznie zwiększone ryzyko powikłań metabolicznych. WHR szacuje otyłość brzuszną; nie mierzy tłuszczu trzewnego.
WHR = obwód talii (cm) / obwód bioder (cm)kobiety: WHR < 0,85 poniżej progu · WHR ≥ 0,85 znacznie zwiększone ryzyko · mężczyźni: WHR < 0,90 poniżej progu · WHR ≥ 0,90 znacznie zwiększone ryzykotalia poniżej progu × obwód bioder, np. kobieta z biodrami 100 cm: talia poniżej 85 cmWynik równy progowi (np. dokładnie 0,85 u kobiety) oznacza przekroczenie progu. Ocenę ustalamy na podstawie dokładnego ilorazu, a wynik pokazujemy zaokrąglony do dwóch miejsc po przecinku. Gdy zaokrąglenie przeniosłoby liczbę na drugą stronę progu, pokazujemy ją obciętą: talia 84,99 cm przy biodrach 100 cm u kobiety to 0,8499, czyli 0,84 i wynik poniżej progu. WHO nie wyznacza pośrednich przedziałów WHR, dlatego pokazujemy tylko dwa: poniżej progu oraz na progu lub powyżej. Kto nie powinien korzystać z kalkulatora: dzieci i młodzież poniżej 18 lat oraz kobiety w ciąży. Raport WHO zaznacza, że progi pochodzą głównie z badań populacji europejskich i dla innych grup etnicznych mogą być inne.
Źródła
- World Health Organization. Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation, Geneva, 8–11 December 2008. Genewa: WHO; 2011, aneks A, tabela A1. iris.who.int
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. Report of a WHO consultation. WHO Technical Report Series 894. Genewa: WHO; 2000. iris.who.int
- Ashwell M, Gunn P, Gibson S. Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2012;13(3):275–286. doi:10.1111/j.1467-789X.2011.00952.x
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć WHR?
Podziel obwód talii przez obwód bioder, oba w centymetrach. Przykład: talia 80 cm i biodra 100 cm to WHR 0,80. Talię mierz w połowie odległości między dolnym żebrem a górną krawędzią kości biodrowej, na spokojnym wydechu, a biodra w najszerszym miejscu pośladków, z taśmą ułożoną poziomo.
Jaka jest norma WHR dla kobiet i mężczyzn?
Według raportu WHO (2008) WHR co najmniej 0,85 u kobiet i co najmniej 0,90 u mężczyzn oznacza znacznie zwiększone ryzyko powikłań metabolicznych, m.in. cukrzycy typu 2 i chorób serca. Wynik niższy od progu jest poniżej tej granicy. WHO nie wyznacza osobnej normy „idealnej”.
Co oznacza wskaźnik talia-biodro?
Pokazuje, gdzie odkłada się tłuszcz. Wysoki WHR oznacza, że talia jest duża w stosunku do bioder, czyli tłuszcz gromadzi się raczej na brzuchu (sylwetka typu „jabłko”). Taki rozkład tłuszczu wiąże się z wyższym ryzykiem metabolicznym niż tłuszcz na biodrach i udach.
WHR czy WHtR - który wskaźnik wybrać?
Oba oceniają otyłość brzuszną, ale inaczej. WHR porównuje talię z biodrami, więc przy dużej masie ciała, gdy rosną obie, może wyglądać dobrze. WHtR porównuje talię ze wzrostem i ma te same progi dla kobiet i mężczyzn; w przeglądzie Ashwell i współautorów (2012) lepiej wskazywał osoby z czynnikami ryzyka kardiometabolicznego. Najwięcej powie zestaw: WHR, WHtR i sam obwód talii.
Czy wynik równy progowi oznacza podwyższone ryzyko?
Tak. Progi WHO są zapisane jako „co najmniej”: 0,85 u kobiet i 0,90 u mężczyzn. Wynik dokładnie równy progowi oznacza już znacznie zwiększone ryzyko według tej klasyfikacji.