Co dalej
- Masz 4 punkty lub więcej? Porozmawiaj z lekarzem (np. o pomiarze siły uścisku dłoni). Sarkopenię rozpoznaje się dopiero po pomiarze siły mięśni, a potem ich masy.
- Masz mniej niż 4 punkty, ale zauważasz osłabienie, upadki albo chudnięcie bez zamiaru? Też porozmawiaj z lekarzem, bo test nie wykrywa wszystkich przypadków sarkopenii.
- Czym jest sarkopenia, jak się ją rozpoznaje i kogo dotyczy, opisujemy w poradniku Sarkopenia - utrata mięśni z wiekiem.
Czym jest SARC-F
Sarkopenia to postępująca utrata siły i masy mięśni, która z wiekiem zwiększa ryzyko upadków, złamań i utraty samodzielności. SARC-F pyta o to, co sarkopenia utrudnia na co dzień: dźwiganie, chodzenie, wstawanie, wchodzenie po schodach, oraz o upadki w ostatnim roku. Europejska grupa robocza ds. sarkopenii (EWGSOP2, Cruz-Jentoft i wsp. 2019) zaleca SARC-F jako sposób wstępnego wyszukiwania osób zagrożonych sarkopenią.
Pytania na tej stronie pochodzą z polskiej wersji kwestionariusza, przygotowanej metodą tłumaczenia i tłumaczenia zwrotnego i sprawdzonej u 160 osób w wieku 60 lat i więcej (Krzymińska-Siemaszko i wsp. 2020). Drugie polskie badanie walidacyjne przeprowadzono w Krakowie (Piotrowicz i wsp. 2021). Wersja polska mówi o „około 5 kg” zamiast 10 funtów z oryginału.
Co zrobić z wynikiem 4 lub więcej
Wynik 4+ nie oznacza rozpoznania. To sygnał, żeby porozmawiać z lekarzem, np. lekarzem rodzinnym lub geriatrą. Według EWGSOP2 po dodatnim wyniku przesiewowym lekarz ocenia najpierw siłę mięśni, zwykle siłę uścisku dłoni mierzoną dynamometrem albo czas pięciokrotnego wstania z krzesła. Dopiero gdy siła jest obniżona, mierzy się masę mięśni, a testy sprawności fizycznej pozwalają ocenić stopień zaawansowania.
Kolejne kroki tej ścieżki opisujemy w poradniku o rozpoznawaniu sarkopenii według EWGSOP2. Nie zaczynaj na własną rękę leczenia ani suplementacji z powodu samego wyniku testu.
Ograniczenia testu
SARC-F ma wysoką swoistość i niską czułość. W polskich badaniach walidacyjnych wynik 4+ wskazał około 33–50% osób z sarkopenią, a u około 85% osób bez sarkopenii dał wynik niski. Według EWGSOP2 kwestionariusz wykrywa głównie cięższe przypadki. Odpowiedzi są subiektywne, a trudności z chodzeniem czy wstawaniem mogą wynikać z innych chorób, np. stawów, serca lub układu nerwowego. Dlatego wynik testu zawsze trzeba interpretować razem z lekarzem.
Jak liczymy
Każde z pięciu pytań ma trzy odpowiedzi warte 0, 1 lub 2 punkty. Wynik to suma punktów, od 0 do 10. Wynik 4 punkty lub więcej oznacza dodatni wynik przesiewowy, czyli zwiększone ryzyko sarkopenii. Pytania i odpowiedzi podajemy dosłownie za zwalidowaną polską wersją kwestionariusza (Krzymińska-Siemaszko i wsp. 2020), dlatego zwracają się do osoby badanej formą „Pan/Pani”.
suma = S + A + R + C + F, każda pozycja 0, 1 lub 2 pkt, zakres 0–100–3 pkt: niskie ryzyko; 4–10 pkt: zwiększone ryzyko sarkopenii (wynik przesiewowy)Wynik liczymy dopiero, gdy odpowiesz na wszystkie pięć pytań, bo kwestionariusz nie ma wersji skróconej. Obliczenia wykonuje Twoja przeglądarka: odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane. W polskim badaniu walidacyjnym wynik 4+ wskazał 33–50% osób z sarkopenią, a u około 85% osób bez sarkopenii dał wynik niski. Test częściej więc przeocza sarkopenię, niż ją fałszywie sugeruje, i dlatego niski wynik jej nie wyklucza. To test przesiewowy, nie diagnoza.
Źródła
- Malmstrom TK, Morley JE. SARC-F: a simple questionnaire to rapidly diagnose sarcopenia. J Am Med Dir Assoc. 2013;14(8):531–532. doi:10.1016/j.jamda.2013.05.018
- Malmstrom TK, Miller DK, Simonsick EM, Ferrucci L, Morley JE. SARC-F: a symptom score to predict persons with sarcopenia at risk for poor functional outcomes. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2016;7(1):28–36. doi:10.1002/jcsm.12048
- Krzymińska-Siemaszko R, Deskur-Śmielecka E, Kaluźniak-Szymanowska A, Styszyński A, Wieczorowska-Tobis K. Polish version of SARC-F to assess sarcopenia in older adults: an examination of reliability and validity. PLoS One. 2020;15(12):e0244001 (polska wersja kwestionariusza: S1 Table, licencja CC BY 4.0). doi:10.1371/journal.pone.0244001
- Piotrowicz K, Głuszewska A, Czesak J, i wsp. SARC-F as a case-finding tool for sarcopenia according to the EWGSOP2. National validation and comparison with other diagnostic standards. Aging Clin Exp Res. 2021;33(7):1821–1829. doi:10.1007/s40520-020-01782-y
- Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J, i wsp. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019;48(1):16–31. doi:10.1093/ageing/afy169
Najczęstsze pytania
Co to jest test SARC-F?
SARC-F to kwestionariusz przesiewowy w kierunku sarkopenii, opracowany przez Malmstroma i Morleya (2013). Nazwa pochodzi od angielskich nazw pięciu ocenianych obszarów: siła (Strength), pomoc przy chodzeniu (Assistance in walking), wstawanie z krzesła (Rise from a chair), wchodzenie po schodach (Climb stairs) i upadki (Falls). Każde pytanie jest warte 0–2 punkty, a wynik mieści się w zakresie 0–10.
Ile punktów w SARC-F to zły wynik?
Wynik 4 punkty lub więcej to dodatni wynik przesiewowy: sugeruje zwiększone ryzyko sarkopenii i jest powodem, by porozmawiać z lekarzem, np. o pomiarze siły uścisku dłoni. Wynik 0–3 punkty oznacza niskie ryzyko, ale nie wyklucza sarkopenii.
Czy wynik SARC-F oznacza, że mam sarkopenię?
Nie. SARC-F to test przesiewowy, a nie diagnoza. Sarkopenię rozpoznaje lekarz na podstawie pomiarów: najpierw siły mięśni (np. siły uścisku dłoni lub czasu wstawania z krzesła), potem masy mięśni, a stopień zaawansowania ocenia testami sprawności fizycznej. Trudności opisane w pytaniach mogą mieć też inne przyczyny, np. choroby stawów, serca czy układu nerwowego.
Dlaczego niski wynik nie wyklucza sarkopenii?
Bo SARC-F ma niską czułość. W polskich badaniach walidacyjnych wynik 4+ wskazał tylko około jednej trzeciej do połowy osób, u których rozpoznano sarkopenię. Test wychwytuje głównie bardziej zaawansowane przypadki. Jeśli więc zauważasz u siebie osłabienie, upadki albo chudnięcie bez zamiaru, porozmawiaj z lekarzem niezależnie od wyniku.
Dla kogo jest test SARC-F?
Kwestionariusz opracowano i zwalidowano u osób starszych; polską wersję sprawdzano u osób w wieku 60 lat i więcej. Europejskie zalecenia EWGSOP2 proponują go jako prosty sposób wstępnego wyszukiwania osób zagrożonych sarkopenią. Możesz wypełnić go także w imieniu bliskiej osoby, odpowiadając tak, jak odpowiedziałaby ona.
Jak często można powtarzać test?
Kwestionariusz zajmuje minutę, więc możesz go powtórzyć, gdy zauważysz zmianę sprawności, np. po chorobie, pobycie w szpitalu albo upadku. Pogorszenie wyniku to dobry powód, by porozmawiać z lekarzem.