Co dalej
- BMI nie mówi, gdzie odkłada się tłuszcz. Sprawdź WHtR, czyli stosunek talii do wzrostu: talia powinna mieć mniej niż połowę wzrostu.
- Trenujesz siłowo? Przy dużej masie mięśniowej BMI zawyża ocenę. Policz % tkanki tłuszczowej i FFMI, które oddzielają mięśnie od tłuszczu.
- Waż się o tej samej porze, najlepiej rano, po toalecie i przed śniadaniem. Wahania o 1–2 kg z dnia na dzień to głównie woda, nie tłuszcz.
Ograniczenia BMI
BMI liczy się tylko z wagi i wzrostu, więc nie wie, z czego składa się masa ciała. Ma kilka znanych ograniczeń:
- Masa mięśniowa. Mięśnie są cięższe od tłuszczu w tej samej objętości, więc osoby trenujące siłowo często mają BMI nadwagi przy niskim % tkanki tłuszczowej. W takim przypadku więcej powie kalkulator tkanki tłuszczowej i kalkulator FFMI.
- Rozkład tłuszczu. Tłuszcz na brzuchu wiąże się z większym ryzykiem niż na biodrach, a BMI tego nie rozróżnia. Uzupełnij wynik o WHtR, czyli stosunek talii do wzrostu.
- Wiek. Z wiekiem ubywa mięśni i kości, a przybywa tłuszczu, często przy tej samej wadze. U osób starszych to samo BMI może więc oznaczać więcej tłuszczu niż u młodszych.
- Pochodzenie etniczne. Konsultacja ekspertów WHO (2004) wykazała, że w populacjach azjatyckich ryzyko chorób metabolicznych rośnie już przy BMI około 23. WHO zachowało ogólną klasyfikację, ale zaleciło krajom azjatyckim dodatkowe progi działań: 23 i 27,5.
BMI zostaje mimo to podstawowym wskaźnikiem w badaniach i w gabinecie lekarskim, bo jest prosty i dobrze opisuje całe populacje. U pojedynczej osoby najlepiej czytać go razem z obwodem talii. Wynik nie zastępuje porady lekarza.
BMI u dzieci i młodzieży
U osób poniżej 18 lat BMI liczy się tym samym wzorem, ale wynik porównuje się z siatkami centylowymi dla wieku i płci, a nie z progami dla dorosłych. Ten sam wynik, np. BMI 20, może być prawidłowy u nastolatka i zbyt wysoki u małego dziecka. Ten kalkulator nie ocenia BMI dzieci; wynik dziecka omów z pediatrą.
Jak liczymy
BMI (body mass index, wskaźnik masy ciała) to masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wzrostu w metrach. Wynik porównujemy z klasyfikacją WHO dla dorosłych z raportu technicznego nr 894 (2000), a niedowagę dzielimy na trzy stopnie według raportu WHO nr 854 (1995).
BMI = waga (kg) / wzrost (m)²< 16 niedowaga ciężka · 16–16,9 umiarkowana · 17–18,4 łagodna · 18,5–24,9 prawidłowa masa ciała · 25–29,9 nadwaga · 30–34,9 otyłość I stopnia · 35–39,9 II stopnia · ≥ 40 III stopniaod 18,5 × wzrost (m)² do 24,9 × wzrost (m)², np. przy 170 cm: 53,5–72,0 kgKlasę ustalamy na podstawie dokładnego wyniku, a pokazujemy go zaokrąglonego do jednego miejsca po przecinku. Gdy zaokrąglenie przeniosłoby liczbę do innej klasy, pokazujemy ją obciętą: BMI 24,96 to 24,9 i prawidłowa masa ciała, bo WHO wyznacza granicę nadwagi na 25,0. Kto nie powinien korzystać z kalkulatora: dzieci i młodzież poniżej 18 lat (u nich BMI ocenia się na siatkach centylowych dla wieku i płci, a nie według progów dla dorosłych) oraz kobiety w ciąży.
Źródła
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. Report of a WHO consultation. WHO Technical Report Series 894. Genewa: WHO; 2000, tabela 2.1. iris.who.int
- World Health Organization. Physical status: the use and interpretation of anthropometry. Report of a WHO Expert Committee. WHO Technical Report Series 854. Genewa: WHO; 1995. who.int
- WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. Lancet. 2004;363(9403):157–163. doi:10.1016/S0140-6736(03)15268-315268-3)
- Cole TJ, Flegal KM, Nicholls D, Jackson AA. Body mass index cut offs to define thinness in children and adolescents: international survey. BMJ. 2007;335(7612):194. doi:10.1136/bmj.39238.399444.55
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć BMI?
Podziel masę ciała w kilogramach przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu. Przykład: 70 kg i 170 cm to 70 / (1,70 × 1,70) = 24,2. Wynik podaje się w kg/m².
Jakie BMI jest prawidłowe?
Według WHO u dorosłych prawidłowe BMI wynosi od 18,5 do 24,9. Poniżej 18,5 to niedowaga, od 25 do 29,9 nadwaga, a od 30 otyłość, dzielona na trzy stopnie: 30–34,9, 35–39,9 oraz 40 i więcej. Progi są takie same dla kobiet i mężczyzn.
Czy BMI jest wiarygodne?
BMI dobrze sprawdza się jako szybkie badanie przesiewowe, ale nie odróżnia mięśni od tłuszczu i nie pokazuje, gdzie tłuszcz się odkłada. Osoba umięśniona może mieć BMI nadwagi bez nadmiaru tłuszczu, a osoba z prawidłowym BMI może mieć otyłość brzuszną. Dlatego warto sprawdzić też obwód talii lub WHtR.
Czy BMI dla dzieci liczy się tak samo?
Wzór jest ten sam, ale wyniku dziecka nie porównuje się z progami dla dorosłych. U dzieci i młodzieży do 18 lat BMI ocenia się na siatkach centylowych dla wieku i płci, bo proporcje ciała zmieniają się wraz z rośnięciem. Ten kalkulator jest przeznaczony dla dorosłych.
Czy progi BMI są takie same dla każdego?
Klasyfikacja WHO jest wspólna dla dorosłych kobiet i mężczyzn. Eksperci WHO zauważyli jednak, że u osób pochodzenia azjatyckiego ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób serca rośnie przy niższym BMI, i zaproponowali dla tych populacji dodatkowe punkty odniesienia: 23 i 27,5. U osób starszych nieco wyższe BMI bywa korzystniejsze niż u młodszych, a niedowaga jest groźniejsza.