Norma WHtR to talia mniejsza niż połowa wzrostu, czyli wynik poniżej 0,5: przy wzroście 170 cm talia powinna mieć mniej niż 85 cm, a przy 180 cm mniej niż 90 cm. Według wytycznych NICE od 0,5 ryzyko zdrowotne związane z tłuszczem brzusznym jest podwyższone, a od 0,6 wysokie. Granica jest wspólna dla kobiet i mężczyzn, a u dzieci od 5 lat NICE stosuje tę samą zasadę.
Co to jest WHtR
WHtR (z ang. waist-to-height ratio) to stosunek obwodu talii do wzrostu. Oba wymiary podajesz w tych samych jednostkach, najprościej w centymetrach, i dzielisz talię przez wzrost. Wynik jest liczbą bez jednostki, zwykle między 0,4 a 0,7.
Wskaźnik ocenia, ile tkanki tłuszczowej gromadzi się w okolicy brzucha w stosunku do wielkości ciała. To ważne, bo z ryzykiem cukrzycy typu 2, nadciśnienia i chorób serca najmocniej wiąże się właśnie tłuszcz brzuszny, w tym tłuszcz trzewny wokół narządów. WHtR nie mierzy tłuszczu trzewnego bezpośrednio, ale pozwala ocenić ryzyko jego nadmiaru za pomocą samego centymetra.
Najkrócej normę WHtR opisuje zasada: talia powinna mieć mniej niż połowę wzrostu. Jak dokładnie zmierzyć talię, opisujemy w poradniku Jak zmierzyć obwód talii?, a gotowy wynik policzy kalkulator WHtR.
Norma WHtR według NICE w skrócie
Brytyjski instytut NICE wprowadził zakresy WHtR do wytycznych w 2022 roku, a w 2025 roku przeniósł je do wytycznych NG246 o nadwadze i otyłości. W skrócie: poniżej 0,5 nie ma podwyższonego ryzyka, od 0,5 ryzyko rośnie, a od 0,6 jest wysokie. Chodzi o ryzyko cukrzycy typu 2, nadciśnienia i chorób serca, a WHtR to narzędzie przesiewowe, nie rozpoznanie. U dorosłych zakresy dotyczą osób z BMI poniżej 35, także z dużą masą mięśniową.
Opis każdego zakresu razem z Twoim wynikiem pokaże kalkulator WHtR, a progi samego obwodu talii w centymetrach omawiamy w artykule Obwód talii - norma dla kobiet i mężczyzn. Tutaj skupiamy się na tym, czego tam nie ma: maksymalnej talii dla konkretnego wzrostu, WHtR u dzieci i porównaniu z BRI.
Skąd akurat 0,5? W przeglądzie 78 badań (Browning i wsp., 2010) średnia granica WHtR dla ryzyka cukrzycy i chorób serca, wyliczona z badań prowadzonych w 14 krajach, wyniosła 0,50 zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Badania obejmowały osoby rasy białej, Azjatów i mieszkańców Ameryki Środkowej. Dlatego progi WHtR, inaczej niż progi obwodu talii w centymetrach, nie zależą od płci ani pochodzenia.
Maksymalna talia dla Twojego wzrostu
Zamiast dzielić, możesz odczytać próg z tabeli. Górna granica zakresu prawidłowego to połowa wzrostu, a granica wysokiego ryzyka to 0,6 wzrostu.
| Wzrost | Zakres prawidłowy | Podwyższone ryzyko | Wysokie ryzyko |
|---|---|---|---|
| 150 cm | 60–74,9 cm | 75–89,9 cm | od 90 cm |
| 155 cm | 62–77,4 cm | 77,5–92,9 cm | od 93 cm |
| 160 cm | 64–79,9 cm | 80–95,9 cm | od 96 cm |
| 165 cm | 66–82,4 cm | 82,5–98,9 cm | od 99 cm |
| 170 cm | 68–84,9 cm | 85–101,9 cm | od 102 cm |
| 175 cm | 70–87,4 cm | 87,5–104,9 cm | od 105 cm |
| 180 cm | 72–89,9 cm | 90–107,9 cm | od 108 cm |
| 185 cm | 74–92,4 cm | 92,5–110,9 cm | od 111 cm |
| 190 cm | 76–94,9 cm | 95–113,9 cm | od 114 cm |
| 195 cm | 78–97,4 cm | 97,5–116,9 cm | od 117 cm |
Wartości to 0,4, 0,5 i 0,6 wzrostu. Talia poniżej dolnej granicy pierwszej kolumny daje WHtR poniżej 0,40. Przy wzroście między wierszami policz próg sam: wzrost × 0,5.
Norma WHtR według wieku i płci
Częste pytanie brzmi: czy kobiety, mężczyźni, seniorzy i dzieci mają inną normę WHtR? W wytycznych NICE odpowiedź jest prosta, ale ma kilka wyjątków.
| Grupa | Granica WHtR | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety (dorosłe) | 0,5 i 0,6 | te same progi co u mężczyzn |
| Mężczyźni (dorośli) | 0,5 i 0,6 | te same progi co u kobiet |
| Osoby starsze | 0,5 i 0,6 | NICE nie podaje osobnych progów dla seniorów |
| Osoby z dużą masą mięśniową | 0,5 i 0,6 | NICE wprost włącza je do zakresów |
| Dzieci i młodzież od 5 lat | 0,5 i 0,6 | te same zakresy co u dorosłych; wynik ocenia lekarz, nie nasz kalkulator |
| Dzieci poniżej 5 lat | brak progu | NICE stosuje WHtR dopiero od 5. roku życia |
| Ciąża | nie dotyczy | obwód brzucha rośnie naturalnie |
| BMI 35 i więcej | nie dotyczy | NICE zaleca wtedy ocenę na podstawie BMI |
W internecie można trafić na tabele z wyższą granicą WHtR po 40. czy 50. roku życia. Wytyczne NICE takich progów nie stosują: dla wszystkich dorosłych z BMI poniżej 35 granice wynoszą 0,5 i 0,6. Tych samych wartości używa nasz kalkulator, który jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych (18+).
WHtR u dzieci. U dzieci WHtR maleje z wiekiem, bo wzrost przybywa szybciej niż obwód talii. W brytyjskich danych (McCarthy i Ashwell, 2006) u dzieci w wieku 5–16 lat średni WHtR spadał wraz z wiekiem i był niższy u dziewcząt. W 1997 roku WHtR powyżej 0,5 miało 17% chłopców i 11,7% dziewcząt w wieku 11–16 lat, wobec 5% i 1,5% w pomiarach sprzed 10–20 lat. Autorzy zaproponowali jedną zasadę dla dorosłych i dzieci: talia mniejsza niż połowa wzrostu. NICE przyjął ją w wytycznych NG246 dla dzieci i młodzieży od 5. roku życia, z tymi samymi zakresami 0,5 i 0,6 co u dorosłych.
Masę ciała dziecka lekarz ocenia jednak przede wszystkim na siatkach centylowych BMI dla wieku i płci. WHtR jest tu dodatkową, prostą wskazówką, a nie zamiennikiem siatek. Jeśli talia dziecka przekracza połowę jego wzrostu, warto pokazać wynik pediatrze.
Nasz kalkulator WHtR jest przeznaczony dla dorosłych (18+) i nie służy do oceny dzieci ani nastolatków. U dzieci proporcje ciała zmieniają się wraz z rozwojem, dlatego wynik dziecka oceni pediatra lub lekarz rodzinny, przede wszystkim na siatkach centylowych.
Jak obliczyć WHtR - przykłady krok po kroku
- Kobieta, 165 cm, talia 78 cm. 78 ÷ 165 = 0,473, czyli WHtR 0,47. Wynik mieści się w zakresie prawidłowym. Próg 0,5 to dla niej 82,5 cm, więc ma zapas 4,5 cm.
- Mężczyzna, 180 cm, talia 95 cm. 95 ÷ 180 = 0,528, czyli WHtR 0,53: podwyższone ryzyko. Żeby zejść poniżej 0,5, talia musiałaby mieć mniej niż 90 cm, czyli o ponad 5 cm mniej.
- Mężczyzna, 168 cm, talia 92 cm. Według progu WHO w centymetrach (94 cm) talia jest jeszcze w normie. WHtR wynosi jednak 92 ÷ 168 = 0,548, czyli 0,55: podwyższone ryzyko. U niższych osób sam obwód talii może zaniżać ocenę.
- Mężczyzna, 195 cm, talia 96 cm. Talia przekracza próg WHO 94 cm, ale WHtR to 96 ÷ 195 = 0,492, czyli 0,49 i zakres prawidłowy. U wysokich osób sam obwód talii może zawyżać ocenę.
Dwa ostatnie przykłady pokazują, że przy bardzo niskim lub bardzo wysokim wzroście ocena według WHtR i według samego obwodu talii może się rozjechać. Progi WHO i IDF w centymetrach opisujemy w artykule Obwód talii - norma dla kobiet i mężczyzn.
Policz swój WHtR
WHtR, BMI, obwód talii czy WHR - porównanie
| Wskaźnik | Co mierzy | Mocna strona | Słaba strona |
|---|---|---|---|
| BMI | masę ciała względem wzrostu | prosty, znane progi WHO | nie pokazuje, gdzie jest tłuszcz; myli się u umięśnionych |
| Obwód talii | tłuszcz w okolicy brzucha | jeden pomiar | progi zależą od płci i pochodzenia, nie uwzględniają wzrostu |
| WHR (talia ÷ biodra) | rozkład tłuszczu: brzuch a biodra | odróżnia sylwetkę „jabłko” od „gruszki” | dwa pomiary, biodra trudniej zmierzyć powtarzalnie; progi zależą od płci |
| WHtR (talia ÷ wzrost) | tłuszcz brzuszny względem wzrostu | jeden próg dla kobiet i mężczyzn, łatwy do zapamiętania | nie dla BMI 35+, ciąży i dzieci poniżej 5 lat |
| BRI | „okrągłość” sylwetki z talii i wzrostu | szacuje % tłuszczu i tłuszczu trzewnego | złożony wzór, brak progów w wytycznych |
W metaanalizie Ashwell i współautorów (2012) WHtR lepiej niż obwód talii i BMI wskazywał osoby z czynnikami ryzyka kardiometabolicznego, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie i zaburzenia lipidowe. We wcześniejszym przeglądzie Browning i wsp. (2010) średnie pole pod krzywą ROC, czyli miara trafności wskaźnika, wyniosło 0,704 dla WHtR, 0,693 dla obwodu talii i 0,671 dla BMI. Różnica między WHtR a obwodem talii była więc niewielka, a przewaga obu nad BMI wyraźniejsza.
Dlatego NICE nie każe wybierać jednego wskaźnika. U dorosłych z BMI poniżej 35 zaleca używać razem BMI i WHtR: BMI mówi o ogólnej masie ciała, a WHtR o tym, gdzie odkłada się tłuszcz. WHR, obwód talii i WHtR naraz oceni kalkulator ryzyka tłuszczu trzewnego.
WHtR a wskaźnik BRI
BRI (body roundness index, wskaźnik okrągłości ciała) zaproponowali Thomas i współautorzy w 2013 roku. Korzysta z tych samych dwóch pomiarów co WHtR, czyli talii i wzrostu, ale traktuje sylwetkę jak elipsę i przelicza je nieliniowo:
BRI = 364,2 − 365,5 × √(1 − (talia ÷ 2π)² ÷ (0,5 × wzrost)²)
Dla kobiety z pierwszego przykładu (165 cm, talia 78 cm) BRI wynosi około 2,9, a dla mężczyzny o wzroście 180 cm i talii 95 cm około 3,9. W badaniu autorów BRI nieco lepiej niż BMI i sam obwód talii przewidywał procent tkanki tłuszczowej i tłuszczu trzewnego. Ponieważ jednak BRI i WHtR liczy się z tych samych danych, wraz ze wzrostem jednego rośnie drugi. Wytyczne kliniczne, w tym NICE, nie podają progów BRI, dlatego w ocenie ryzyka trzymamy się WHtR.
Jak liczymy i skąd te progi
- Wzór: WHtR = obwód talii (cm) ÷ wzrost (cm).
- Progi: 0,40, 0,50 i 0,60 według wytycznych NICE NG246 (2025), które zastąpiły wytyczne CG189 z aktualizacją z 2022 roku.
- Zaokrąglenie: zakres ustalamy z dokładnego ilorazu, a wynik pokazujemy z dwoma miejscami po przecinku. Talia 89,9 cm przy wzroście 180 cm to 0,4994, więc wciąż zakres prawidłowy, choć po zaokrągleniu wyszłoby 0,50. W takim przypadku kalkulator WHtR pokazuje 0,49.
- Pomiar talii: w połowie odległości między dolnym żebrem a górną krawędzią kości biodrowej, na końcu spokojnego wydechu, tak jak zaleca WHO.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. WHtR wskazuje ryzyko związane z tłuszczem brzusznym, ale o rozpoznaniu decydują badania krwi, pomiar ciśnienia i rozmowa z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Jaki WHtR jest prawidłowy?
Wynik poniżej 0,5, czyli talia krótsza niż połowa wzrostu: przy 160 cm poniżej 80 cm, przy 170 cm poniżej 85 cm, przy 180 cm poniżej 90 cm. Talię dla innych wzrostów odczytasz z tabeli w tym artykule. U dorosłych ta granica z wytycznych NICE dotyczy osób z BMI poniżej 35.
Czy norma WHtR jest inna dla kobiet i mężczyzn?
Nie. W odróżnieniu od obwodu talii i WHR, progi WHtR są takie same dla obu płci. W przeglądzie badań Browning i wsp. (2010) średnia granica ryzyka wyniosła 0,50 zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.
Czy WHtR rośnie z wiekiem?
U wielu osób tak, bo z wiekiem częściej przybywa tłuszczu na brzuchu, a wzrost się nie zmienia lub nieco maleje. Wytyczne NICE nie przesuwają jednak progów dla starszych dorosłych: granica 0,5 obowiązuje w każdym wieku.
Czy WHtR stosuje się u dzieci?
Tak, od 5. roku życia NICE zaleca tę samą zasadę: talia mniejsza niż połowa wzrostu. U młodszych dzieci WHtR jest naturalnie wyższy. Masę ciała dziecka lekarz ocenia przede wszystkim na siatkach centylowych BMI. Nasz kalkulator WHtR jest tylko dla dorosłych (18+), więc nie wpisuj w nim danych dziecka; wynik dziecka oceni pediatra.
Czym WHtR różni się od WHR?
WHtR dzieli talię przez wzrost, a WHR przez obwód bioder. WHtR ocenia, ile tłuszczu jest na brzuchu w stosunku do wielkości ciała, a WHR opisuje proporcję brzucha do bioder. WHtR ma jeden próg dla obu płci, WHR różne: 0,90 dla mężczyzn i 0,85 dla kobiet według WHO.
Źródła
- NICE. Overweight and obesity management (NG246). 2025, zalecenia 1.9.14–1.9.15 (dorośli) oraz 1.10.5, 1.10.10–1.10.11 (dzieci i młodzież od 5 lat, zmienione w 2026).
- Browning LM, Hsieh SD, Ashwell M. A systematic review of waist-to-height ratio as a screening tool for the prediction of cardiovascular disease and diabetes: 0·5 could be a suitable global boundary value. Nutr Res Rev. 2010;23(2):247–269.
- Ashwell M, Gunn P, Gibson S. Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2012;13(3):275–286.
- McCarthy HD, Ashwell M. A study of central fatness using waist-to-height ratios in UK children and adolescents over two decades supports the simple message - 'keep your waist circumference to less than half your height'. Int J Obes. 2006;30(6):988–992.
- Ashwell M. Waist-to-height ratio is the best, simple indicator of health risk: my personal journey. Nutr Today. 2025;60(6):257–263 (omówienie zaleceń NICE NG246).
- Thomas DM, Bredlau C, Bosy-Westphal A i wsp. Relationships between body roundness with body fat and visceral adipose tissue emerging from a new geometrical model. Obesity. 2013;21(11):2264–2271.
- World Health Organization. Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation. Genewa 2008 (publ. 2011).