Nie ma leku zarejestrowanego do leczenia sarkopenii. Wytyczne ICFSR (2018) jako pierwszy wybór zdecydowanie zalecają trening oporowy, a warunkowo - dietę bogatą w białko lub jego suplementację. Grupy PROT-AGE i ESPEN zalecają zdrowym osobom starszym co najmniej 1,0–1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Leczenie dobiera lekarz.
Czy są leki na sarkopenię
Krótko: nie ma leku zarejestrowanego specjalnie do leczenia sarkopenii. Potwierdzają to przeglądy z 2026 roku, m.in. Cavalcante i wsp. w Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care oraz Ancel i wsp. w Nature Reviews Drug Discovery.
Międzynarodowe wytyczne ICFSR (Dent i wsp., 2018) piszą wprost, że leki nie powinny być pierwszym wyborem w sarkopenii. Opisują substancje badane w tym kierunku, m.in. hormon wzrostu, który zwiększał masę mięśni, ale nie siłę, oraz przeciwciała blokujące miostatynę, które dawały wyraźny przyrost masy i niewielki wzrost siły. Autorzy podsumowują, że danych jest za mało, by zalecać którąkolwiek z tych substancji, i że brakuje dużych badań III i IV fazy.
Co w takim razie robi lekarz? Według ICFSR, poza ćwiczeniami i odżywianiem, powinien zająć się chorobami współistniejącymi i przejrzeć przyjmowane leki. Sarkopenia często ma przyczyny wtórne - chorobę przewlekłą, niedożywienie, unieruchomienie - i to one bywają głównym celem leczenia. Jak wygląda samo rozpoznanie, opisujemy w artykule Sarkopenia - diagnostyka.
Co zalecają wytyczne ICFSR
Wytyczne ICFSR oceniają każdą metodę leczenia sarkopenii w skali GRADE. Rekomendacja „silna” oznacza, że korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem; „warunkowa” - że zależy to od sytuacji pacjenta.
| Metoda | Zalecenie | Pewność danych |
|---|---|---|
| Trening oporowy (siłowy) | silna rekomendacja, leczenie pierwszego wyboru | umiarkowana |
| Dieta bogata w białko lub suplementacja białka | warunkowa rekomendacja | niska |
| Witamina D | brak rekomendacji | bardzo niska |
| Hormony anaboliczne | brak rekomendacji | bardzo niska |
| Leki jako pierwsza linia | nie są zalecane | bardzo niska |
ICFSR zaleca też łączenie ćwiczeń z odpowiednim odżywianiem. W badaniach takie połączenie poprawiało szybkość chodu i siłę mięśni ud bardziej niż każda z metod osobno.
Trening oporowy - podstawa postępowania
Trening oporowy to ćwiczenia, w których mięśnie pokonują opór: ciężar własnego ciała (np. wstawanie z krzesła), hantle, gumy oporowe lub maszyny. ICFSR zaleca progresywny trening oporowy, czyli taki, w którym obciążenie stopniowo rośnie. Plan powinien uwzględniać intensywność, objętość i progresję oraz cele funkcjonalne, np. samodzielne wchodzenie po schodach.
Ogólne zalecenia WHO (2020) dla osób po 65. roku życia to:
- ćwiczenia wzmacniające wszystkie główne grupy mięśni co najmniej 2 dni w tygodniu, z co najmniej umiarkowaną intensywnością,
- różnorodna aktywność łącząca równowagę i siłę co najmniej 3 dni w tygodniu, by poprawić sprawność i zapobiegać upadkom,
- jak najmniej czasu spędzanego na siedząco.
Przy rozpoznanej sarkopenii, częstych upadkach albo chorobach serca czy stawów program ćwiczeń warto ustalić z lekarzem lub fizjoterapeutą. Nie podajemy tu gotowego planu treningowego, bo musi on pasować do stanu zdrowia konkretnej osoby.
Ile białka zalecają wytyczne
Starsze osoby potrzebują więcej białka niż młodsze, bo ich mięśnie słabiej reagują na białko z posiłków, a choroby nasilają jego rozpad. Dwie europejskie grupy ekspertów - PROT-AGE (2013) i ESPEN (2014) - podały bardzo podobne zalecenia:
| Grupa | Białko na dobę |
|---|---|
| Zdrowe osoby po 65. roku życia | co najmniej 1,0–1,2 g/kg masy ciała |
| Osoby ćwiczące i aktywne (PROT-AGE) | ≥ 1,2 g/kg |
| Choroba ostra lub przewlekła, niedożywienie lub jego ryzyko | 1,2–1,5 g/kg (przy ciężkiej chorobie lub urazie jeszcze więcej - ESPEN) |
| Ciężka choroba nerek (eGFR < 30) bez dializ | wyjątek - może być potrzebne ograniczenie białka; decyduje lekarz |
Przykład: osoba ważąca 70 kg. Liczymy według tabeli:
- zdrowa osoba starsza: 70 × 1,0 = 70 g do 70 × 1,2 = 84 g białka na dobę,
- osoba regularnie ćwicząca: 70 × 1,2 = co najmniej 84 g na dobę,
- osoba z chorobą przewlekłą lub niedożywiona: 70 × 1,2 = 84 g do 70 × 1,5 = 105 g na dobę.
To liczby z wytycznych dla grup ludzi, a nie indywidualne zalecenie. Przy chorobach nerek, wątroby, cukrzycy czy po operacji zapotrzebowanie ustala lekarz lub dietetyk kliniczny. Jeśli ktoś zje dziś np. 50 g białka, nie powinien z dnia na dzień podwajać tej ilości bez konsultacji - zwłaszcza gdy nie zna wyników badań nerek.
Dieta przy sarkopenii w praktyce
Wytyczne mówią o ilości białka, a nie o konkretnym jadłospisie. Kilka zasad wynika wprost z zaleceń:
- Białko i energia razem. ESPEN podkreśla, że mięśniom służy odpowiednia ilość zarówno białka, jak i energii (kalorii), najlepiej w połączeniu z ruchem.
- Białko z jedzenia na pierwszym miejscu. ICFSR mówi o „diecie bogatej w białko lub suplementacji białka”. Źródłem białka są m.in. nabiał, jaja, ryby, mięso i rośliny strączkowe.
- Pora posiłków i rodzaj białka. PROT-AGE uznała, że dowody są jeszcze za słabe, by zalecać konkretny rozkład białka w ciągu dnia, jego rodzaj czy dodatkowe suplementy.
- Niezamierzone chudnięcie to sygnał do wizyty u lekarza, a nie do samodzielnej diety.
Witamina D - decyzja lekarza przy niedoborze
Niedobór witaminy D często towarzyszy sarkopenii i słabszemu uściskowi dłoni. Mimo to ICFSR nie wydaje rekomendacji dotyczącej suplementacji witaminy D w leczeniu samej sarkopenii, bo dowodów jest zbyt mało (bardzo niska pewność). Wytyczne dodają, że jeśli badanie krwi (25-hydroksywitamina D) pokaże stężenie poniżej 20 ng/ml, lekarz może zdecydować o suplementacji, biorąc pod uwagę także inne choroby pacjenta.
Nie podajemy dawek witaminy D ani innych suplementów. Dawkę dobiera lekarz na podstawie wyniku badania.
Suplementy i hormony
W sklepach z suplementami można znaleźć wiele preparatów „na mięśnie”. ICFSR nie wydaje rekomendacji dla hormonów anabolicznych, a dla innych metod leczenia uznaje dane za niewystarczające. Dlatego nie polecamy żadnych suplementów ani konkretnych produktów. Jeśli lekarz lub dietetyk uzna, że jedzenie nie pokrywa zapotrzebowania na białko, dobierze odpowiedni preparat.
Jak przygotowaliśmy ten tekst
Zalecenia dotyczące leczenia i ich siłę bierzemy z wytycznych ICFSR (Dent i wsp., 2018), zalecenia dotyczące białka - z PROT-AGE (Bauer i wsp., 2013) i ESPEN (Deutz i wsp., 2014), a zalecenia ruchowe - z wytycznych WHO (2020). Informację o braku zarejestrowanych leków potwierdziliśmy w przeglądach z 2026 roku. Przykład dla 70 kg to proste mnożenie masy ciała przez zakresy z wytycznych. Nie podajemy dawek leków ani suplementów. Kalkulatory na stronie, np. kalkulator FFMI, mogą pomóc śledzić masę beztłuszczową w czasie, ale nie oceniają siły ani nie wskazują leczenia. Tekst nie zastępuje porady lekarza.
Najczęstsze pytania
Czy istnieje lek na sarkopenię?
Nie ma leku zarejestrowanego specjalnie do leczenia sarkopenii. Kilka substancji jest badanych, ale wytyczne ICFSR nie zalecają leków jako pierwszego wyboru. Podstawą jest trening oporowy i odpowiednie odżywianie.
Ile białka dziennie przy sarkopenii?
Grupy PROT-AGE i ESPEN zalecają zdrowym osobom po 65. roku życia co najmniej 1,0–1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie, a przy chorobach 1,2–1,5 g/kg. Dla 70 kg to 70–84 g. Przy chorobie nerek ilość białka ustala lekarz.
Jakie ćwiczenia są najlepsze na sarkopenię?
Wytyczne ICFSR zdecydowanie zalecają progresywny trening oporowy, czyli ćwiczenia z rosnącym obciążeniem. WHO zaleca osobom starszym ćwiczenia siłowe co najmniej 2 dni w tygodniu oraz ćwiczenia łączące siłę i równowagę co najmniej 3 dni w tygodniu.
Czy witamina D pomaga na sarkopenię?
Według ICFSR dowody są zbyt słabe, by zalecać witaminę D wszystkim osobom z sarkopenią. Gdy badanie krwi pokaże niedobór (poniżej 20 ng/ml), lekarz może zdecydować o suplementacji.
Czy sarkopenię da się cofnąć?
Konsensus EWGSOP2 podaje, że odżywianie i trening mogą spowolnić lub odwrócić utratę siły i sprawności. Efekty zależą od przyczyny i stanu zdrowia, dlatego postępowanie warto ustalić z lekarzem.
Źródła
- Dent E, Morley JE, Cruz-Jentoft AJ i wsp. International Clinical Practice Guidelines for Sarcopenia (ICFSR): screening, diagnosis and management. J Nutr Health Aging. 2018;22(10):1148–1161 (rekomendacje 3–7).
- Bauer J, Biolo G, Cederholm T i wsp. Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. J Am Med Dir Assoc. 2013;14(8):542–559.
- Deutz NE, Bauer JM, Barazzoni R i wsp. Protein intake and exercise for optimal muscle function with aging: recommendations from the ESPEN Expert Group. Clin Nutr. 2014;33(6):929–936.
- Cruz-Jentoft AJ, Bahat G, Bauer J i wsp. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019;48(1):16–31.
- Bull FC, Al-Ansari SS, Biddle S i wsp. World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Br J Sports Med. 2020;54(24):1451–1462.
- Cavalcante BR, Falck RS, Barreto PS, Rolland Y. Exercise training as a cornerstone intervention for sarcopenia: a review. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2026;29(3):270–276.
- Ancel S, Le Moal E, Wang YX, Blau HM. Strengthening muscle for healthy ageing: innovative treatments for sarcopenia. Nat Rev Drug Discov. 2026.