WHO dzieli otyłość u dorosłych na trzy stopnie według BMI: I stopień to BMI 30-34,9, II stopień 35-39,9, a III stopień 40 i więcej. Z każdym stopniem rośnie ryzyko chorób towarzyszących, od umiarkowanego do bardzo dużego. Sam stopień nie wystarcza do oceny zdrowia: liczy się też obwód talii i stan narządów.
Stopnie otyłości - tabela WHO
Otyłość u dorosłych rozpoznaje się wstępnie na podstawie BMI, czyli masy ciała w kilogramach podzielonej przez kwadrat wzrostu w metrach. Od BMI 30 zaczyna się otyłość, którą WHO dzieli na trzy klasy, w Polsce nazywane stopniami:
| Stopień | BMI (kg/m²) | Ryzyko chorób towarzyszących (WHO) |
|---|---|---|
| Otyłość I stopnia | 30,0-34,9 | umiarkowane |
| Otyłość II stopnia | 35,0-39,9 | duże |
| Otyłość III stopnia | 40 i więcej | bardzo duże |
Źródło: WHO, raport techniczny nr 894 (2000), tabela 2.1. Dla porównania: nadwaga (BMI 25-29,9) oznacza według WHO ryzyko podwyższone, a prawidłowa masa ciała (18,5-24,9) przeciętne. Pełną skalę BMI znajdziesz w artykule BMI - norma.
Granica należy do wyższego stopnia: BMI 35,0 to już otyłość II stopnia, a 40,0 to III stopień. Progi są te same dla kobiet i mężczyzn. Otyłość III stopnia nazywa się też otyłością olbrzymią, skrajną lub (dawniej) chorobliwą. Granica między nadwagą a otyłością i to, co oznacza BMI 25-29,9, opisujemy w artykule Nadwaga.
Od ilu kilogramów zaczyna się każdy stopień
Ten sam stopień otyłości oznacza różną wagę przy różnym wzroście. Tabela pokazuje przedziały masy ciała dla każdego stopnia:
| Wzrost | I stopień (BMI 30-34 | II stopień (BMI 35-39 | III stopień (od BMI 40) |
|---|---|---|---|
| 150 cm | 67,5-78,5 | 78,8-89,8 | od 90,0 |
| 155 cm | 72,1-83,8 | 84,1-95,9 | od 96,1 |
| 160 cm | 76,8-89,3 | 89,6-102,1 | od 102,4 |
| 165 cm | 81,7-95,0 | 95,3-108,6 | od 108,9 |
| 170 cm | 86,7-100,9 | 101,2-115,3 | od 115,6 |
| 175 cm | 91,9-106,9 | 107,2-122,2 | od 122,5 |
| 180 cm | 97,2-113,1 | 113,4-129,3 | od 129,6 |
| 185 cm | 102,7-119,4 | 119,8-136,6 | od 136,9 |
| 190 cm | 108,3-126,0 | 126,4-144,0 | od 144,4 |
| 195 cm | 114,1-132,7 | 133,1-151,7 | od 152,1 |
Obliczenia własne z progów WHO: waga = BMI × wzrost (m)², zaokrąglona do 0,1 kg. Dla dokładnego wzrostu i wagi stopień pokaże kalkulator BMI.
Jak ustalić stopień otyłości - przykłady krok po kroku
| Osoba | Wzrost i waga | Obliczenie BMI | Stopień |
|---|---|---|---|
| Kobieta | 165 cm, 85 kg | 85 ÷ (1,65 × 1,65) = 85 ÷ 2,7225 = 31,2 | otyłość I stopnia |
| Mężczyzna | 178 cm, 118 kg | 118 ÷ (1,78 × 1,78) = 118 ÷ 3,1684 = 37,2 | otyłość II stopnia |
| Kobieta | 162 cm, 112 kg | 112 ÷ (1,62 × 1,62) = 112 ÷ 2,6244 = 42,7 | otyłość III stopnia |
Żeby sprawdzić, gdzie leżą granice dla danego wzrostu, pomnóż próg przez kwadrat wzrostu. Dla mężczyzny o wzroście 178 cm: 30 × 3,1684 = 95,1 kg (początek I stopnia), 35 × 3,1684 = 110,9 kg (II stopień) i 40 × 3,1684 = 126,7 kg (III stopień).
Co oznacza każdy stopień dla zdrowia
Opis ryzyka w tabeli WHO potwierdzają duże badania. W metaanalizie Global BMI Mortality Collaboration (2016), obejmującej prawie 4 miliony osób, które nigdy nie paliły i nie chorowały przewlekle, ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny w porównaniu z BMI 22,5-24,9 było:
| Klasa BMI | Ryzyko względne (HR) | Co to znaczy |
|---|---|---|
| Nadwaga (27,5-29,9) | 1,20 | o 20% wyższe |
| Otyłość I stopnia (30-34,9) | 1,45 | o 45% wyższe |
| Otyłość II stopnia (35-39,9) | 1,94 | prawie dwukrotnie wyższe |
| Otyłość III stopnia (40-59,9) | 2,76 | prawie trzykrotnie wyższe |
HR (hazard ratio) - iloraz ryzyka względem osób z BMI 22,5-24,9. Analiza dotyczy dużych grup i nie przewiduje losu pojedynczej osoby. Wzrost ryzyka z BMI był w niej większy u osób młodszych niż starszych i większy u mężczyzn niż u kobiet.
Na każdym stopniu warto jednak pamiętać, że to tylko przybliżenie: BMI nie odróżnia tłuszczu od mięśni i nie pokazuje, gdzie tłuszcz się odkłada.
Stopień otyłości a obwód talii
Przy I stopniu otyłości obwód talii wyraźnie zmienia ocenę. Według wytycznych NHLBI (1998) otyłość I stopnia przy talii do 88 cm u kobiet i do 102 cm u mężczyzn oznacza ryzyko wysokie, a przy większej talii bardzo wysokie. Przy II stopniu ryzyko jest bardzo wysokie niezależnie od talii, a przy III stopniu skrajnie wysokie. Pełną tabelę BMI i talii omawiamy w artykule Nadwaga.
Wytyczne NICE (2025) zalecają u dorosłych z BMI poniżej 35 mierzyć też WHtR, czyli stosunek talii do wzrostu: od 0,5 oznacza on podwyższone, a od 0,6 wysokie ryzyko. Policzysz go w kalkulatorze WHtR. O otyłości brzusznej, która może wystąpić nawet przy prawidłowym BMI, piszemy w artykule Otyłość brzuszna.
Nowe spojrzenie: otyłość kliniczna i przedkliniczna
W 2025 roku międzynarodowa komisja ekspertów Lancet Diabetes & Endocrinology (Rubino i wsp.) zaproponowała, by nie rozpoznawać otyłości na podstawie samego BMI. Nadmiar tkanki tłuszczowej powinien zostać potwierdzony dodatkowym pomiarem, np. obwodu talii, a stan przedkliniczny (nadmiar tłuszczu przy zachowanej funkcji narządów) należy odróżniać od otyłości klinicznej, w której nadmiar tłuszczu już zaburza pracę narządów lub codzienne funkcjonowanie.
Ta propozycja nie zastąpiła klasyfikacji WHO, ale dobrze pokazuje, że stopień otyłości to punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem, a nie pełna diagnoza.
Progi dla osób pochodzenia azjatyckiego
Konsultacja ekspertów WHO (2004) wykazała, że w wielu populacjach azjatyckich ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób serca rośnie przy niższym BMI niż w populacjach europejskich. WHO zachowało ogólną klasyfikację, ale zaproponowało dodatkowe punkty odniesienia dla działań zdrowotnych: 23 i 27,5. Osoby pochodzenia azjatyckiego mogą więc mieć podwyższone ryzyko przy BMI poniżej 30.
Jak przygotowaliśmy ten tekst
Progi i opis ryzyka pochodzą z tabeli 2.1 raportu technicznego WHO nr 894 (2000), zestawienie z talią z wytycznych NHLBI (1998), progi WHtR z wytycznych NICE NG246 (2025), a dane o śmiertelności z metaanalizy Global BMI Mortality Collaboration (2016). BMI liczymy jako waga (kg) ÷ wzrost (m)²; wynik równy progowi zaliczamy do wyższego stopnia. Wagi w tabeli i przykłady to obliczenia własne zaokrąglone do 0,1.
Artykuł opisuje pomiar i interpretację wyniku, a nie leczenie. Wyniki badań to związki statystyczne w dużych grupach. Ten tekst nie zastępuje porady lekarza.
Najczęstsze pytania
Jakie są stopnie otyłości?
Według WHO trzy: I stopień to BMI 30-34,9, II stopień 35-39,9, a III stopień 40 i więcej. Progi są takie same dla kobiet i mężczyzn.
Od ilu kilogramów jest otyłość II stopnia?
To zależy od wzrostu. Pomnóż 35 przez kwadrat wzrostu w metrach. Przy 165 cm II stopień zaczyna się od 95,3 kg, przy 170 cm od 101,2 kg, a przy 180 cm od 113,4 kg.
Czym jest otyłość III stopnia?
To BMI 40 i więcej, nazywane też otyłością olbrzymią. WHO opisuje ryzyko chorób towarzyszących przy tym stopniu jako bardzo duże, a w dużej metaanalizie ryzyko zgonu było prawie trzykrotnie wyższe niż przy BMI 22,5-24,9.
Czy stopień otyłości wystarczy do diagnozy?
Nie. BMI to badanie przesiewowe. Lekarz bierze pod uwagę także obwód talii, badania krwi, ciśnienie i objawy. Komisja ekspertów z 2025 roku proponuje, by nadmiar tłuszczu potwierdzać dodatkowym pomiarem, np. talii.
Czy stopnie otyłości są takie same dla dzieci?
Nie. U dzieci i młodzieży BMI ocenia się na siatkach centylowych dla wieku i płci, a nie według progów dla dorosłych.
Źródła
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. Report of a WHO consultation. WHO Technical Report Series 894. Genewa: WHO; 2000, tabela 2.1.
- Global BMI Mortality Collaboration. Body-mass index and all-cause mortality: individual-participant-data meta-analysis of 239 prospective studies in four continents. Lancet. 2016;388(10046):776–786.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Clinical guidelines on the identification, evaluation, and treatment of overweight and obesity in adults - the evidence report. Obes Res. 1998;6 Suppl 2:51S–209S (streszczenie: Arch Intern Med. 1998;158(17):1855–1867).
- NICE. Overweight and obesity management (NG246). 2025.
- Rubino F, Cummings DE, Eckel RH i wsp. Definition and diagnostic criteria of clinical obesity. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025;13(3):221–262.
- WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. Lancet. 2004;363(9403):157–163.